78 Yên Phụ: một chương mới, một bài toán âm thanh khác
Tôi quay lại Hà Nội vào một tối cuối tuần, khi thành phố đã ngả sang cái lạnh đầu mùa. Cửa APLUS Hà Nội ở 78 Yên Phụ, Ba Đình vừa mở, ánh sáng từ hệ thống LED dạng lưới kéo dài từ sàn lên trần đập vào mắt trước cả khi tai kịp nghe thấy gì. Phía trên, một lighting rig lớn và vài mảng cơ khí chuyển động khẽ đổi vị trí theo nhịp nhạc dạo đầu. Tôi đứng lại một nhịp, không phải vì choáng ngợp, mà vì một cảm giác quen bất chợt xuất hiện: đâu đó trong không gian này có một điều gì đó tôi từng cảm nhận ở một venue khác, cách đây không lâu, cách gần hai ngàn cây số về phía nam.
Nhưng chỉ là một cảm giác thoáng qua. Bước thêm vài bước vào trong, tôi nhận ra căn phòng này không mời tôi hồi tưởng. Nó mời tôi nhìn lại từ đầu.
DJ Booth nằm chính giữa, hai khu VIP tách ra hai cánh như hai lá phổi của căn phòng, main floor trải rộng phía trước, bàn khách và bậc thang viền theo hai bên. Phía trên tất cả, một tầng lửng cho phép nhìn xuống toàn bộ club cùng lúc, như thể ai đó muốn người đứng ở đó nhìn thấy được logic của cả căn phòng chỉ bằng một ánh mắt.
Một câu hỏi theo chân tôi từ phương Nam
Tôi từng đứng trong một venue khác cùng hệ sinh thái L-Acoustics, ở APLUS Sài Gòn, cách đây không lâu. Câu hỏi tự nhiên nảy ra trong đầu tối nay là: nếu cùng dùng chung một ngôn ngữ âm thanh, liệu cách triển khai có cần giống nhau không?
Câu trả lời, hoá ra, là không.
Hai venue có thể chia sẻ cùng một triết lý hệ thống, cùng một sự tin tưởng vào L-Acoustics. Nhưng kiến trúc khác, geometry khác, và cách khán giả đứng, ngồi, di chuyển trong không gian cũng khác. Một DJ Booth nằm giữa với hai cánh VIP đối xứng là một bài toán hoàn toàn khác so với một sàn nhảy trải dài theo trục dài với các tầng VIP xếp lớp phía sau. Cùng một ngôn ngữ, nhưng câu chuyện phải được kể lại từ đầu.
K2 không phải một chương cần khép lại
APLUS Hà Nội từng vận hành 12 chiếc L-Acoustics K2, treo hai bên, mỗi bên sáu chiếc, cùng 8 KS28. K2, dòng line source variable curvature từng làm nên tên tuổi L-Acoustics trên rất nhiều sân khấu lớn nhỏ khắp thế giới, đã hoàn thành trọn vẹn phần việc của mình tại đây suốt nhiều năm, khép lại một chương của căn phòng này.
Lần nâng cấp này là câu chuyện về một thế hệ mới xuất hiện: L Series, với L2 và L2D. Progressive ultra dense line source, 16 kênh PULS độc lập, cardioid tích hợp ngay trong thiết kế enclosure thay vì phải cấu hình rời. K2 từng đại diện cho cách tiếp cận variable curvature làm nên tên tuổi L-Acoustics suốt nhiều năm. L2 và L2D tiếp bước đúng mạch triết lý đó, một chương mới của cùng một câu chuyện dài hơn cả căn phòng này.
Hệ thống mới gồm 2 L2 và 2 L2D, ghép thành hai main hangs, mỗi bên một L2 và một L2D, vận hành trên dàn amplifier LA7.16i mới, cũng là một phần của gói nâng cấp lần này. Đi cùng là 4 A15 Focus: hai chiếc phủ khu vực dance floor chính giữa, hai chiếc còn lại phủ riêng cho hai khu VIP hai bên DJ Booth. Còn 8 KS28 cũ vẫn đứng nguyên chỗ cũ, không hề xê dịch.
Tám chiếc KS28 và một quyết định nằm ở tâm phòng
Đây là chi tiết khiến tôi dừng lại lâu nhất.
Ở nhiều hệ thống club, subwoofer thường chia ra hai bên, đi cùng main array, theo một logic đối xứng đơn giản: loa ở đâu, sub theo đó. Nhưng tại APLUS Hà Nội, 8 KS28 được xếp thành một hàng ngang, đặt chính giữa, ngay bên dưới DJ Booth.
Tôi hỏi lý do, và câu trả lời đến từ đội ngũ kỹ sư âm thanh của Pro-AVL Việt Nam, những người trực tiếp thiết kế hệ thống này trong Soundvision và thực hiện việc tuning trên hiện trường. Với họ, việc gom toàn bộ nguồn low-frequency vào một cụm trung tâm là một lựa chọn về coupling và symmetry. Khi nguồn LF đặt lệch sang hai bên, năng lượng dải thấp ở giữa phòng và ở hai rìa cộng hưởng theo những cách khác nhau, tuỳ khoảng cách tới từng cụm sub. Một nguồn LF tập trung, đặt đúng tâm hình học của khán phòng, cho sóng âm lan toả đối xứng hơn về hai phía, giữ một mối quan hệ pha ổn định hơn trên toàn vùng khán giả. Họ nhìn vấn đề từ vị trí điểm phát low-frequency trong hình học tổng thể căn phòng, hơn là từ số lượng subwoofer trên giấy.
Đó cũng là một quyết định ăn khớp với vị trí DJ Booth ở trung tâm. Cụm sub nằm ngay dưới nó trở thành tâm đối xứng tự nhiên cho cả main floor lẫn hai khu VIP hai bên, một điều gần như không thể đạt được nếu chia sub ra hai cánh như cách làm quen thuộc.
Trước cả nốt nhạc đầu tiên
Trước khi bất kỳ chiếc L2 hay L2D nào được treo lên, toàn bộ cấu hình đã được dựng trong Soundvision, từ hình học căn phòng, vị trí DJ Booth, hai khu VIP, cho đến độ cao tầng lửng. Ở đó, câu hỏi về việc đặt main hang ở đâu, chọn góc Panflex nào cho vừa bề rộng dance floor, và vị trí nào cho cụm KS28, đã có lời giải từ rất lâu trước khi ai đó chạm vào sợi cáp đầu tiên.
Sau khi lắp đặt, việc đo đạc và tinh chỉnh chuyển sang một công cụ khác: P1, nền tảng xử lý và đo lường tương thích M1 của L-Acoustics, vận hành trên mạng Milan-certified với redundancy. Gain, delay, polarity và các bộ EQ được tinh chỉnh ở đây, theo những gì tai và máy đo ghi nhận thật trong phòng, đêm hôm đó.
Tôi đứng ngay trung tâm, đối diện DJ Booth, khi hệ thống chạy nhạc thật lần đầu trong tối hôm đó. Dải mid và high sáng, rõ, dễ chịu, không gắt. Low-frequency sâu và dày, phủ trọn ngay từ nhịp đầu tiên, nhưng không tạo cảm giác tức ngực, thứ cảm giác tôi vẫn cảnh giác mỗi khi đứng gần một cụm sub lớn.
Tôi đi vòng quanh main floor, rồi lên tầng lửng. Điều khiến tôi chú ý không phải là âm thanh to hơn hay nhỏ hơn ở đâu, mà là việc nó gần như không đổi. Từ trên tầng lửng nhìn xuống đám đông đang nhảy, âm thanh vẫn giữ cùng một kết cấu, cùng một cân bằng giữa mid, high và low mà tôi vừa nghe lúc còn đứng dưới sàn. Ở khu VIP, nơi được A15 Focus phủ riêng, năng lượng vẫn đủ, không hụt hơn so với main floor, dù rõ ràng đó là một lớp phủ khác, nhỏ hơn, phục vụ một không gian khác.
Dance floor lúc cao điểm ồn, nhưng là cái ồn có kiểm soát, kiểu vẫn có thể nghiêng qua nói một câu với người bên cạnh mà không cần hét.
Một dư âm khác, ở một con phố khác
Tôi rời 78 Yên Phụ khá muộn. Phố Yên Phụ về đêm có một nhịp riêng, không ồn ào như khu trung tâm, chỉ còn vài quán trà đá còn sáng đèn.
Trong đầu tôi vẫn còn nguyên hình ảnh hai main hangs treo cân đối hai bên DJ Booth, mỗi bên một L2 nối liền một L2D, đường nét gọn hơn hẳn mười hai chiếc K2 từng đứng ở đúng vị trí đó. Cùng một dòng PULS từng mang thứ âm thanh sạch và kiểm soát tốt đến sân khấu Coachella mùa nó ra mắt, giờ treo ngay trên đầu tôi, ở Ba Đình, Hà Nội.
Ít ai trong đám đông vừa rời sàn nhảy nghĩ đến việc căn phòng mình vừa bước ra, cũng chính căn phòng ấy, vừa được DJ Mag xếp hạng #43 trong Top 100 Clubs toàn cầu năm nay, một trong số hiếm hoi cái tên châu Á góp mặt. Con số đó không cần ai vỗ ngực thay nó. Nó chỉ đứng đó, gọn gàng như hai main hangs phía trên DJ Booth, đúng chỗ của nó.
Sài Gòn đã có L Series của riêng mình. Giờ đến lượt Hà Nội, với một cách đọc khác của cùng một chuẩn mực, cùng một quyết định rằng người nghe ở Việt Nam xứng đáng với thứ công nghệ đang vang lên trên những sân khấu lớn của thế giới.
Điều tôi mang theo khi rời khỏi đó nhẹ hơn một danh sách thiết bị, và cũng nhẹ hơn một con số xếp hạng. Cùng một DNA không có nghĩa là cùng một cách kể chuyện, và một căn phòng chỉ thực sự lên tiếng khi có ai chịu đọc nó kỹ trước khi treo bất kỳ chiếc loa nào lên. Ở APLUS Hà Nội, hai main hangs L2 và L2D vẫn treo đó, phía trên DJ Booth, chờ một đêm khác để tiếp tục câu chuyện, không cần ai giải thích thêm.
